Çok Kısıtlı Bilgisayar Sistemleri ve Gerçekler

Bu yazıda, çok kısıtlı bilgisayarların neler yapabildiğini, neler yapamadığını ve ne işe yarayabileceklerini bu yazıda anlatılacaktır. Çok kısıtlı bilgisayar sistemlerine örnek olarak mikrodenetleyiciler ve eski kişisel bilgisayarlar verilebilir. Bu yazımızda, mikrodenetleyiciler ve eski kişisel bilgisayarlar üzerinden çok kısıtlı bilgisayar sistemleri ve bazı gerçekler anlatılacaktır.

Mikrodenetleyiciler, işlemci, RAM, ROM, G/Ç elemanlarının bir arada olduğu çok kısıtlı sistmelerdir. Günümüzde mikrodenetleyicilerin birçok türü vardır ve bazı geliştiriciler, ara sıra mikrodenetleyici türlerini seçme aşamasında kararsız kalabilirler. Mikrodenetleyiciler, çoğunlukla tümdevre olarak üretilirler. Birden çok tümdevrenin işini bir mikrodenetleyici yapmaktadır.

Eski kişisel bilgisayarlar, günümüzde üretilen kişisel bilgisayarlardan daha kısıtlı sistemlerdir. Disket sürücüsü gibi donanımlar, eski kişisel bilgisayarlarda bulunup, günümüzde üretilen kişisel bilgisayarlarda bulunamaktadır. HDMI gibi girişler, günümüzde üretilen kişisel bilgisayarların çoğunda bulunup eski kişisel bilgisayarlarda bulunmamaktadır.

Ancak, eski kişisel bilgisayarlar bilgisayarlar çoğunlukla ya çöpe atılmaktadır ya da hurdacılara verilmektedir. Bunların nedenlerini açıklanması gerekir.

Eski kişisel bilgisayarların terkedilmesinin nedenlerinden biri, yeni yazılımların bir bölümünün çok sistem kaynağı tüketmesidir. Örnek olarak Microsoft Windows işletim sistemi, Microsoft Visual Studio, bazı Linux dağıtımları verilebilir. Bu tür yazılımlar için geçmişte 64 MB RAM yeterli gelirken şu anda 2 GB RAM bile az gelebilmektedir. Ayrıca, birçok oyun sistem gereksinimlerini zorlamaktadır.

Bir başka neden olarak eski bilgisayaların donanımlarının eskimesidir. Zamanla bozulan anakart, sabit disk gibi bileşenlerin onarımı yeni bilgisayar fiyatlarını geçebilmektedir. Ayrıca, disket sürücü gibi donanımlar, kullanıcılara yeterli gelememektedir.

Bir diğer neden olarak, bir çok kullanıcının yeni bilgisayar donanımları piyasaya sürülünce satın almak istemesidir. Birkaç dakika daha çok beklememek için ve kullanım kolaylığı için kullanıcılar, yeni bilgisayarlara yönelmektedir.

Çok Kısıtlı Bilgisayarların Yapabildikleri İşler

Bu başlık altında mikrodenetleyiciler ve eski kişisel bilgisayarların yapabildikleri işlerden söz edilmiştir.

Mikrodenetleyicilerle birçok işi yapabiliriz. Bu işler LED yakma, röle aç-kapa gibi uygulamalarla sınrılı değildir. Mikrodenetleyicileri ele alırsak, bu sistemler çoğunlukla gömülü uygulamalar için kullanılır. Ancak, bütün mikrodenetleyiciler gömülü sistemlerde kullanılır demek değildir. Günümüzdeki mikrodenetleyicilerin bazıları eski kişisel bilgisayarlar kadar güçlü olabilir.

Uzebox

Uzebox, Belogic Yazılım tarafından geliştirilmiştir. AVR mimarisinden bir mikrodenetleyici modeli olan ATmega644 mikrodenetleyici kullanılarak yapılan bir oyun konsoludur. Ayrıca, görüntü için ek bir tümdevre bulunmaktadır. ATmega644 mikrodenetleyicisi içinde program belleği olarak 64 KB flaş bellek ve 4 KB RAM bulunmaktadır. Bu oyun konsolunda bulunan mikrodenetleyici, hız aşırtma kullanılarak 28,61818 Mhz hızında çalışmaktadır. Oyunlar için bir SD kart girişi vardır. Oyunlar, SD karttan uygulama programı yükleyen bir önyükleyiciyle yüklenmektedir. SNES oyun kolları veya uyumlu oyun kolları kullanılmaktadır.

Uzebox oyun konsolunun bağlantısı aşağıda verilmiştir:

http://belogic.com/uzebox

Apple ][ Emulator

Maximilian Strauch’ın lisans tezi için yaptığı, Apple II bilgisayarının emulasyonunu yapan bir taşınabilir bilgisayardır. Bu bilgisayarda ATmega1284 mikrodenetleyicisi kullanılmıştır. Bu mikrodenetleyicide 128 KB RAM ve 64 KB program belleği bulunmaktadır. Bu projede, bu mikrodenetleyici 20 MHz hızında çalıştırılmıştır. Ayrıca, klavye için ATmega8P mikrodenetleyicisi de kullanılmıştır.

Apple ][ Emulator’ün bağlantısı aşağıda verilmiştir.

http://maxstrauch.github.io/projects/bsc-thesis/index.html

Jan Ostman’ın IBM PC-XT Emulatörü

Bu bilgisayar, Jan Ostman tarafından geliştirilmiştir ve IBM PC-XT bilgisayar modeliyle yazılımsal olarak uyumludur. ESP8266 mikrodenetleyicisi kullanılmıştır. Bu mikrodenetleyici, 32 bittir ve 1 MB flaş belleğe sahiptir. Disket sürücü ve hard disk sürücüsü için SD kart kullanılır.

Jan Ostman’ın IBM PC-XT Emulatörü’nün bağlantısı aşağıda verilmiştir:

https://www.hackster.io/janost/ibm-pc-xt-emulator-on-an-esp8266-42abcc

Eski kişisel bilgisayarlar hakkında; eskiden bu bilgisayarlarda ofis uygulamaları, çevrimiçi hizmetlere bağlanma, oyunlar oynama, yazılım geliştirme gibi işleri yapılabiliyordu. Günümüzde bile eski bilgisayarların kullanıldığı yerler vardır.

Eskiden MS-DOS 5.0, Microsoft Windows 3.1, Microsoft Windows 95 gibi işletim sistemlerinde iş görülebiliyordu. QuickBASIC 4.5, Microsoft Visual Studio 4.0, Borland Turbo C gibi ortamlarda profesyonel yazılım geliştirme işi yapılabiliyordu. Bu yazılımlar için Intel 80486 DX işlemci ve 16 MB RAM yeterli gelmektedir. Bu yazılımların, günümüzdeki yazılımlardan kullanıcı deneyimi açısından çok farkı olmamaktadır. Bazı yeni yazılımlar bile çok kısıtlı sistemlerde de çalışabilmektedir. Gerçek profesyonel bilgisayar kullanıcıları, kullanıcı deneyimini pek önemsememektedir. Bu kullanıcılar, “komut satırı”, “kara ekran”, “metin ekran” gibi kavramlardan uzak durmamaktadırlar ve eski donanımları ve eski yazılımları kullanan insanlarla alay etmemektedirler.

Çok Kısıtlı Bilgisayarların Yapamayacağı İşler

Çok kısıtlı bilgisayar sistemlerinin bazılarında bir işletim sistemi bile çalışamayabilir. Bu sistemlerde, sayısal görüntü işleme, derin öğrenme gibi uygulamalar yapılamamakta ya da çok zor yapılmaktadır.

Sonuçlar

Bu yazıda, çok kısıtlı bilgisayar sistemleri kullanarak neler yapılabildiğini ve neler yapılamadığı anlatılmıştır. Mikrdodenetleyiciler açısından bakıldığında yapılan bazı uygulamalar verilmiştir. Eski kişisel bilgisayarlarda geçmişte birçok iş yapılabiliyor olduğu anlatılmıştır.

Çok kısıtlı sistemleri kullanmak daha az maliyetli olmaktadır. Ayrıca, çoğu zaman ısınma sorunu gibi sorunlar olmaz.

Bundan dolayı, çok kısıtlı sistemlerden kaçınmamalı, hiç gereği yokken yenisini alıp israf edilmemeli, eski kişisel bilgisayarları kullananlara alay edilmemelidir.

Notlar

Bu yazı Ercan Ersoy tarafından yazılmıştır ve bu belgenin telif hakkı Ercan Ersoy’a aittir.

Uzebox markası, Belogic Yazılım’ın kayıtlı ticari markasıdır.

Bu yazı, en son 09.08.2020 tarihinde ve 20.26 saatinde güncellenmiştir.